System kaucyjny a browary – luka regulacyjna czy nieprawidłowa interpretacja?

Część browarów stoi na stanowisku, że nie są zobowiązane do przystąpienia do systemu kaucyjnego w zakresie butelek zwrotnych, ponieważ dystrybuują napoje w takich butelkach do sieci handlowych oraz hurtowni, a następnie – przy okazji kolejnych dostaw – odbierają od nich opróżnione opakowania. W ich ocenie pozwala to uznać je za podmioty wprowadzające bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje. Tacy wprowadzający nie muszą uczestniczyć w systemie kaucyjnym, aby wykazać realizację wymaganych poziomów selektywnej zbiórki, ponieważ mogą zaliczyć do nich butelki zebrane poza systemem, w ramach własnej organizacji zbiórki.

W celu potwierdzenia swojego stanowiska jeden z browarów zwrócił się do Marszałka Województwa Mazowieckiego z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej na podstawie art. 34 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Organ w pełni podzielił przedstawioną argumentację.

Istnieją jednak wątpliwości, czy organ zasadnie zakwalifikował browar jako podmiot wprowadzający bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje. Aby taka kwalifikacja była możliwa, konieczne byłoby prowadzenie przez przedsiębiorcę wyłącznie sprzedaży bezpośredniej, rozumianej jako dostarczanie napojów do miejsca uzgodnionego z nabywcą z jednoczesnym odbiorem opróżnionych opakowań. Konstrukcja ta wprowadza warunek konieczny – aby browar można było uznać za wprowadzającego bezpośrednio, musi on stosować tylko taki model sprzedaży.

Tymczasem działalność browaru w praktyce nie ogranicza się wyłącznie do tego modelu. Browar wprowadza do obrotu także napoje w puszkach metalowych, które nie są objęte sprzedażą bezpośrednią. Już sama ta okoliczność przesądza o braku możliwości uznania go za podmiot mieszczący się w definicji „wprowadzającego bezpośrednio”.

Nie wydaje się również, aby istniała podstawa pozwalająca na przyjęcie, że – wbrew literalnemu brzmieniu przepisów – browar może równolegle prowadzić sprzedaż bezpośrednią w odniesieniu do butelek szklanych (i korzystać w tym zakresie z wyłączenia z systemu kaucyjnego) oraz sprzedaż standardową w odniesieniu do puszek (i w tym zakresie podlegać obowiązkowi uczestnictwa w systemie).

Wbrew stanowisku przedstawionemu w interpretacji organu, za taką podstawę nie może zostać uznany mechanizm umożliwiający producentom przystępowanie do różnych systemów w odniesieniu do odmiennych kategorii opakowań. Regulacja ta przyznaje producentom wyłącznie swobodę wyboru operatorów systemu kaucyjnego dla poszczególnych rodzajów opakowań, nie odnosi się natomiast ani do definicji „wprowadzającego bezpośrednio”, ani do zakresu wyłączeń spod obowiązku uczestnictwa w systemie.

Niewątpliwie sama definicja podmiotu wprowadzającego bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje jest nieprecyzyjna i stanowi modelowy przykład wadliwego konstruowania przepisów. Nie jest do końca jasne, jakie podmioty ustawodawca zamierzał nią objąć. Nie zmienia to jednak faktu, że trudno uznać za prawidłową wykładnię, która pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu i opiera się głównie na argumentach funkcjonalnych.