Przy zawieraniu umowy agencyjnej dający zlecenie niekiedy nie są świadomi, że roszczenia agentów mogą wynikać wprost z przepisów prawa. Bywa to źródłem nieprzyjemnych zaskoczeń w razie sporu. Spory agencyjne rzadko mają jednak charakter „nietypowy” – zwykle dotyczą kilku powtarzalnych kategorii roszczeń.
Najczęściej spotykane to:
1️⃣ Roszczenia o zapłatę wynagrodzenia – zwykle prowizyjnego, ryczałtowego lub ich kombinacji. Spory dotyczą najczęściej sposobu obliczania prowizji, w tym prowizji od tzw. interesów pośrednich, tj. umów zawartych z klientami wcześniej pozyskanymi przez agenta.
2️⃣ Roszczenia o zwrot ponadprzeciętnych wydatków – jeżeli agent wykaże, że poniósł koszty przekraczające zwykłą miarę, mogą one obciążyć dającego zlecenie niezależnie od wynagrodzenia.
3️⃣ Roszczenia o prowizję del credere – czyli o dodatkowe wynagrodzenie za przejęcie przez agenta ryzyka niewykonania umowy przez klienta. Problemem bywa dochodzenie tej prowizji dopiero po zakończeniu współpracy.
4️⃣ Roszczenia związane z zakazem konkurencji po rozwiązaniu umowy – ustanowienie takiego zakazu może wiązać się z obowiązkiem zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej.
5️⃣ Roszczenia o świadczenie wyrównawcze – jedno z najbardziej doniosłych finansowo roszczeń, które może przysługiwać agentowi po zakończeniu współpracy. Uwaga: nie można go umownie wyłączyć.
6️⃣ Roszczenia informacyjne – dotyczą udostępnienia danych potrzebnych do weryfikacji rozliczeń i często stanowią wstęp do dalszych roszczeń finansowych.
💡 Warto wiedzieć: agent może żądać złożenia oświadczenia obejmującego dane o należnej prowizji. Sporne pozostaje, czy roszczenie to ma charakter zaskarżalny – kwestia ta wciąż czeka na rozstrzygnięcie TSUE.
Dobrze skonstruowana umowa agencyjna obejmuje nie tylko wynagrodzenie i zakres usług, lecz także mechanizmy rozliczeń, obowiązki informacyjne oraz zasady zakończenia współpracy. Nawet najlepsza umowa nie eliminuje jednak całego ryzyka – warto je uwzględniać już na etapie planowania współpracy.
