Dotychczas wyjaśniliśmy, że świadczenie wyrównawcze przysługuje agentowi, jeśli:
➡️ pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami oraz
➡️dający zlecenie nadal czerpie znaczne korzyści z umów z tymi klientami po zakończeniu współpracy.
Przesłanki te powinny być weryfikowanie w pierwszej kolejności. Poza nimi jest jeszcze jedna od spełnienia której zależy zasadność roszczenia o zapłatę tego świadczenia albo jego wysokość. Tą przesłanką są względy słuszności.
⚖️ Względy słuszności to okoliczności konkretnej sprawy, które mogą przemawiać za przyznaniem lub podwyższeniem świadczenia wyrównawczego, ale także za jego obniżeniem, a nawet całkowitym wyłączeniem.
Kodeks cywilny nie zawiera katalogu względów słuszności. Wprost wskazuje jedynie utratę przez agenta prowizji jako kryterium oceny, jednak sąd powinien uwzględnić także całokształt okoliczności współpracy stron.
⚠️ Nie każda okoliczność dotycząca agenta może jednak zostać uwzględniona przy ocenie względów słuszności.
W orzecznictwie podkreśla się, że znaczenie mają okoliczności związane z umową agencyjną i jej wykonywaniem. Nie powinny natomiast wpływać na rozstrzygnięcie takie kwestie jak wiek agenta, jego stan zdrowia, sytuacja rodzinna czy osobista sytuacja majątkowa.
❗ Istotne znaczenie ma rozkład ciężaru dowodu.
Agent powinien wykazać okoliczności przemawiające za przyznaniem mu świadczenia wyrównawczego. Z kolei to dający zlecenie powinien udowodnić okoliczności uzasadniające obniżenie lub odmowę przyznania wyrównania.
📌 Wniosek
Względy słuszności stanowią istotny mechanizm pozwalający dostosować wysokość świadczenia wyrównawczego do realiów konkretnej współpracy. Nie oznaczają jednak swobodnego odwołania się do ogólnego poczucia sprawiedliwości. Decydujące znaczenie mają okoliczności związane z wykonywaniem umowy agencyjnej, wkładem każdej ze stron w pozyskanie i utrzymanie klienteli oraz sposobem wynagradzania agenta.
