Nie upoważniłeś agenta do zawierania umów. Czy to wystarczy, by mieć pełną kontrolę nad zawieranymi kontraktami?

W praktyce zdarza się, że dający zlecenie zleca agentowi poszukiwanie klientów, przedstawianie ofert i wykonywanie innych czynności poprzedzających zawarcie umowy.  Nie upoważnia go natomiast do zawierania umów z klientami w jego imieniu.

📌 Czy w takiej sytuacji umowa zawarta przez agenta z klientem w imieniu dającego zlecenie jest nieważna?

⚠️ Nie. Zasadniczo umowa jest ważna i wiąże dającego zlecenie.

Jeżeli jednak dający zlecenie nie chce zawrzeć tej umowy z klientem, powinien poinformować klienta niezwłocznie po otrzymaniu informacji o zawarciu umowy, że jej nie potwierdza.

❗ Jeżeli tego nie zrobi, umowę uważa się za potwierdzoną.

To samo dotyczy sytuacji, w której agent został wprawdzie umocowany do zawierania umów, ale przekroczył zakres swojego umocowania.

📌 Czy złożenie klientowi oświadczenia o braku potwierdzenia zawsze zamyka sprawę?

🚫 Nie zawsze.  Dający zlecenie może bowiem odpowiadać za szkodę wyrządzoną klientowi działaniem agenta.  Taka odpowiedzialność może wynikać z przepisów szczególnych, np. dotyczących dystrybucji ubezpieczeń.

Przykładowo:

➡️ agent ubezpieczeniowy zawiera z klientem umowę mimo braku odpowiedniego umocowania;

➡️ zakład ubezpieczeń dowiaduje się o jej zawarciu i niezwłocznie odmawia potwierdzenia;

➡️ umowa ubezpieczenia nie wiąże zakładu ubezpieczeń;

➡️ wskutek działania agenta klient ponosi jednak szkodę.

W takim przypadku, klient może dochodzić naprawienia szkody od zakładu ubezpieczeń. Podstawą roszczenia nie będzie umowa ubezpieczenia, lecz odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w związku z wykonywaniem czynności agencyjnych.

📌 Czy zawarcie umowy bez umocowania wiąże się z obowiązkiem zapłaty prowizji agentowi?

Kodeks cywilny nie rozstrzyga wprost, jak zawarcie umowy bez umocowania wpływa na prawo agenta do prowizji.

Jeżeli dający zlecenie poinformuje klienta o odmowie zawarcia z nim umowy, to nie musi wypłacać prowizji agentowi.  Jeżeli tego nie zrobi, będzie zobowiązany do zapłaty prowizji na zasadach określonych w umowie agencyjnej.

⚠️ Sam fakt, że agent działał bez umocowania, nie musi zatem automatycznie pozbawiać go prowizji.

👉 Co może zrobić dający zlecenie aby uniknąć podobnych problemów w przyszłości?

Zawarcie umowy bez umocowania albo z przekroczeniem jego zakresu może stanowić naruszenie obowiązku lojalności wobec dającego zlecenie oraz naruszenie umowy agencyjnej.

W zależności od okoliczności, w szczególności od wagi naruszenia i jego skutków, może to uzasadniać:

🔵 wypowiedzenie umowy agencyjnej bez zachowania terminów wypowiedzenia;

🔵 dochodzenie od agenta naprawienia szkody;

🔵 zastosowanie innych konsekwencji przewidzianych w umowie agencyjnej.

📌 Wniosek

Samo nieudzielenie agentowi pełnomocnictwa do zawierania umów nie zapewnia dającemu zlecenie pełnej kontroli nad kontraktami zawieranymi z klientami.

Kluczowe znaczenie ma również szybki przepływ informacji oraz niezwłoczna reakcja na każdą umowę zawartą przez agenta bez umocowania albo z przekroczeniem jego zakresu.