Jak zgodnie z Kodeksem cywilnym zakazać agentowi prowadzenia działalności konkurencyjnej?

📌 Agent pozyskuje dla Ciebie klientów, nawiązuje z nimi relacje i utrzymuje kontakt. Decydujesz się jednak rozwiązać umowę z agentem. W praktyce zdarza się, że po rozwiązaniu umowy agent przechodzi do Twojej konkurencji i próbuje sprzedać Twoim klientom produkty lub towary konkurencji. Co wtedy?

✅ Możesz się przed tym zabezpieczyć, wprowadzając do umowy agencyjnej zakaz konkurencji….

A właściwie to nawet niekoniecznie wprowadzając go do umowy, bo zakaz konkurencji może być przedmiotem odrębnego porozumienia niż umowa agencyjna. Umowa zawierająca zakaz konkurencji musi spełniać trzy warunki, aby była zgodna z przepisami Kodeksu cywilnego o agencji:

➡️ musi zostać zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności (w przeciwieństwie do samej umowy agencyjnej, która może zostać zawarta w dowolnej formie);

➡️ musi precyzyjnie określać zakres zakazu konkurencji. Nie wystarczy ogólne sformułowanie „Agent nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec dającego zlecenie”. Konieczne jest określenie grupy klientów lub obszaru geograficznego objętych zakazem oraz rodzaju towarów lub usług objętych umową agencyjną;

➡️musi określać okres obowiązywania zakazu konkurencji, który nie może przekraczać 2 lat od rozwiązania umowy agencyjnej. Choć nie wynika to z wprost z przepisów, nieokreślenie okresu obowiązywania zakazu, może skutkować jego nieważnością. Podobnie może być w przypadku ustanowienia zakazu na okres przekraczający 2 lata. Tu jednak niektórzy przedstawiciele doktryny twierdzą, że zakaz konkurencji nie jest nieważny, a po prostu obejmuje maksymalny termin tj. 2 lata.

❗ Czy zakaz konkurencji może być nieodpłatny?

Tak, ale musi to wynikać wprost z umowy agencyjnej. W przeciwnym wypadku uznaje się, że zakaz konkurencji jest odpłatny. Agent będzie wtedy uprawniony do żądania zapłaty wynagrodzenia w wysokości odpowiedniej do korzyści osiągniętych przez dającego zlecenie na skutek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz utraconych z tego powodu możliwości zarobkowych agenta.

⚠️ Co ważne agentowi nie będzie przysługiwało wynagrodzenie za zakaz konkurencji również wtedy, gdy umowa agencyjna zostanie rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.

📌 Wnioski

Zakaz konkurencji może skutecznie chronić dającego zlecenie przed przejęciem klientów przez agenta. Istotne jest jednak prawidłowe określenie postanowień regulujących zakaz konkurencji, aby uniknąć ryzyka nieważności zakazu.

UWAGA: Powyższe odnosi się do wymogów zakazu konkurencji określonych w Kodeksie cywilnym. Zakaz konkurencji (nawet zgodny z przepisami o agencji) może jednak naruszać prawo antymonopolowe, co wymaga odrębnej analizy. O tym, co należy wziąć pod uwagę przy takiej analizie napiszemy w kolejnym odcinku