Czym są „znaczne korzyści” dającego zlecenie i kiedy pozwalają agentowi uzyskać świadczenie wyrównawcze?

Jedną z przesłanek świadczenia wyrównawczego jest czerpanie przez dającego zlecenie po rozwiązaniu umowy agencyjnej znacznych korzyści z umów z klientami pozyskanymi przez agenta lub z klientami, z którymi agent doprowadził do istotnego wzrostu obrotów.

Praktyka pokazuje, że jest to przesłanka sprawiająca spore problemy interpretacyjne.

⚠️ Ustawodawca nie wyjaśnił ani czym są „korzyści” dającego zlecenie ani kiedy należy uznać je za „znaczne”.

Z doktryny i orzecznictwa wynika, że korzyści dającego zlecenie powinny pozostawać w związku z działalnością agenta. Powinny być  więc następstwem pozyskania przez agenta klientów lub zwiększenia obrotów z dotychczasowymi klientami.

Wątpliwości budzi natomiast charakter korzyści i sposób oceny, czy są one „znaczne“:

➡️ Mimo że pojęcie „korzyści” kojarzone jest z wartością finansową, część autorów przyjmuje, że należy je rozumieć szerzej i korzyścią może być również pozyskanie trwałej bazy klientów.

➡️ Choć z literalnego brzmienia przepisu wynika, że dający zlecenie musi „nadal czerpać” znaczne korzyści, część komentatorów przyjmuje, że należy to oceniać na podstawie prognozy, a nie na podstawie zdarzeń które faktycznie nastąpią po rozwiązaniu umowy.

❗ Szczególne trudne jest przesądzenie, czy korzyści są danym przypadku „znaczne”.  Przepisy nie zawierają w tym względzie żadnych kryteriów, które mogłyby przyjść w pomocą.

W orzecznictwie podkreśla się, że samo tylko pozyskanie klientów nie jest jeszcze wystarczające do przesądzenia, że korzyści dającego zlecenie są znaczne. Konieczne jest ustalenie, że dający zlecenie rzeczywiście odnosi z tego wymierne korzyści.

Trudno jednak wskazać uniwersalny miernik „znaczności”. Powstaje bowiem pytanie, czy oceniać ją przez pryzmat wartości obrotów generowanych przez klientów, osiąganego zysku, liczby klientów, trwałości relacji handlowych, czy też innych okoliczności związanych z działalnością przedsiębiorcy.

❗ Ciężar dowodu wykazania tych okoliczności spoczywa na agencie.

📌 Wniosek

Pojęcie „znacznych korzyści” należy do najbardziej niejednoznacznych elementów konstrukcji świadczenia wyrównawczego. Przepisy nie rozstrzygają ani tego, jakie korzyści powinny być uwzględniane, ani jak należy oceniać ich „znaczność”.  W rezultacie wiele zagadnień pozostaje przedmiotem sporów w doktrynie i orzecznictwie, a ocena spełnienia tej przesłanki wymaga każdorazowo uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy.