Po publikacji pierwszego artykułu o kluczowych klauzulach w umowie z operatorem systemu z perspektywy sklepu (Umowa z operatorem systemu kaucyjnego – 4 kluczowe klauzule, które sklep musi zweryfikować), postanowiliśmy omówić wybrane zagadnienia, na które podmiot posiadający status wprowadzającego produkty w opakowaniach na napoje (producent lub importer) powinien zwrócić uwagę zawierając umowę z operatorem systemu.
Osobom zainteresowanym poszerzeniem wiedzy na temat przystąpienia do systemu kaucyjnego polecamy zapoznanie się z artykułem: Jak producent napojów powinien przygotować się na wejście w życie systemu kaucyjnego? (Jak producent napojów powinien przygotować się na wejście w życie systemu kaucyjnego?), w którym poruszyliśmy m.in. zagadnienia dotyczące (i) obowiązku przystąpienia do systemu kaucyjnego, (ii) wyboru operatora, (iii) analizy postanowień umowy dotyczących rozliczania kaucji, jej wypowiedzenia oraz poufności, (iv) oznakowania produktów oraz (v) sprawozdawczości.
1. Warunki biznesowe umowy
Z biznesowego punktu widzenia znacznie istotniejsze od samych postanowień umowy są jej warunki komercyjne, które często nie znajdują się nawet w samej umowie, a w załącznikach do niej. Aktualnie na rynku jest 7 operatorów systemu, dlatego przed rozpoczęciem procesu negocjacyjnego warto wybrać najlepszą ofertę biznesową, a dopiero w dalszej kolejności skupić się na postanowieniach umowy.
Z uwagi na wiele obowiązków regulacyjnych, kwestie rozliczeń (w tym podatkowych), a także na nowość systemu kaucyjnego, przy wyborze operatora systemu warto również poznać podmioty, które stoją za danym operatorem oraz jego kadrę, z którą trzeba będzie współpracować. Wyzwania związane z wdrażaniem systemu kaucyjnego w połączeniu z relatywnie dużą liczbą operatorów uzasadniają przypuszczenie, że po pierwszym okresie działalności część podmiotów nie wytrzyma konkurencji i może zakończyć swoją działalność.
2. Własność recyklatu – zasady nabycia surowca
Z przepisów wynika, że operatorowi systemu przysługuje prawo własności odpadów powstałych z opakowań objętych systemem kaucyjnym (tj. butelek PET i puszek), zebranych w ramach systemu kaucyjnego prowadzonego przez ten podmiot.
Bez względu na wątpliwości interpretacyjne dotyczące zakresu prawa własności do zebranych odpadów, zebrany w ramach systemu kaucyjnego surowiec (w tym recyklat) operator systemu będzie mógł sprzedać, a uzyskane środki przeznaczyć na finansowanie systemu kaucyjnego. Producenci, którzy wykorzystują surowiec z recyklingu do produkcji nowych opakowań mogą uzgodnić z operatorem systemu zasady, na jakich będą mogli go nabywać. W tym celu w umowie z operatorem można uregulować kwestię prawa pierwokupu surowca, a także ewentualne korzystne warunki sprzedaży.
Przepisy regulujące system kaucyjny nie premiują w tym zakresie producentów, którzy są akcjonariuszami operatorów systemu, a zatem wydaje się, że wszystkie podmioty zawierające umowę z operatorem systemu powinny być traktowane w tej sytuacji jednakowo.
Kwestia pozyskiwania recyklatu jest szczególnie istotna biorąc pod uwagę wymagania unijne (w tym rozporządzenie PPWR[1], które w kolejnych latach wejdzie w życie) dotyczące obowiązku wykorzystywania surowców powstałych w procesie recyklingu do produkcji nowych opakowań.
3. Okres przejściowy – co w przypadku zmiany operatora systemu
W umowie z operatorem powinniśmy uregulować sytuację, w której producent decyduje się na zmianę operatora, w związku z czym ma dojść do rozwiązania umowy. Pomijając kwestię dotyczącą samego mechanizmu rozwiązania umowy, w umowie należy również uregulować tzw. okres przejściowy (po upływie którego wszelkie rozliczenia dotyczące kaucji będą wykonywane przez nowego operatora), w tym obowiązek dotychczasowego operatora do przekazania wszystkich niezbędnych informacji nowemu operatorowi systemu, w celu zagwarantowania płynnego przejścia z jednego do drugiego systemu.
4. Rozliczenia podatkowe
Operator jako profesjonalny podmiot, który uzyskał zezwolenie na prowadzoną działalność powinien wspierać producenta, który często nie jest świadomy wszystkich zasad systemu kaucyjnego, w prawidłowym wypełnieniu obowiązków wynikających z przepisów o systemie kaucyjnym.
Ponadto operator systemu kaucyjnego jest płatnikiem podatku VAT w odniesieniu do podatku VAT od niezwróconych kaucji. To on ma obowiązek rozliczyć się z urzędem skarbowym z tytułu podatku VAT, mimo że podatnikiem w tej sytuacji jest wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje (producent), który z kolei ma obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze w tym zakresie.
Postanowienia umowne powinny regulować powyższą sytuację, a także zabezpieczać producenta w sytuacji niewykonywania lub nieprawidłowego wykonywania obowiązków podatkowych przez operatora systemu.
***
Polecamy odwiedzenie naszej strony poświęconej w całości tematyce systemu kaucyjnego System Kaucyjny w Polsce , aby dowiedzieć się, jak możemy pomóc. Nasz zespół ekspertów jest gotowy przeprowadzić szczegółowy audyt umowy oraz zidentyfikować zagrożenia i wynegocjować warunki, które realnie zabezpieczą Państwa interesy.
Podpisanie umowy z operatorem systemu to jedna z najważniejszych decyzji biznesowych, jakie wprowadzający opakowania do obrotu musi podjąć w związku z przystąpieniem do systemu kaucyjnego.
[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE (Dz. U. UE. L. z 2025 r. poz. 40).
