❓Przy ocenie prawa agenta do świadczenia wyrównawczego jednym z kluczowych pytań jest to, czy agent pozyskał nowych klientów. Jest to podstawowa przesłanka przysługiwania tego świadczenia. Ale kim właściwie jest „nowy klient:?
⚠️Intuicyjnie mogłoby się wydawać, że chodzi o kogoś, kogo dotychczas nie łączyła z dającym zlecenie żadna umowa, agent zaś doprowadził do jej zawarcia.
To rozumienie jest prawidłowe — taka osoba bezsprzecznie jest nowym klientem. Orzecznictwo i doktryna zaliczają jednak do tej kategorii także inne osoby.
Klienci odzyskani
➡️ Po pierwsze, niektórzy przedstawiciele doktryny uznają za nowych klientów również tzw. klientów odzyskanych, tj. takich, z którymi dający zlecenie był w kiedyś relacjach handlowych, ale relacje te się zakończyły, a następnie agent przyczynił się do ich odnowienia.
Nowy produkt u dotychczasowego klienta
➡️ Po drugie, z orzecznictwa TSUE wynika, że nawet klient, który aktualnie pozostaje w relacjach handlowych z dającym zlecenie, może być zaliczony do grona nowych klientów pozyskanych przez agenta. Będzie tak wtedy, gdy dzięki działalności agenta dotychczasowy klient dającego zlecenie nabędzie nowy produkt, który wcześniej nie był oferowany i którego sprzedaż wymagała „ustanowienia szczególnej relacji handlowej”.
Ciężar dowodu spoczywa na agencie
Choć doktryna i orzecznictwo przyjmują rozwiązania korzystne dla agenta, to na nim będzie spoczywał ciężar wykazania, że w trakcie trwania umowy agencyjnej rzeczywiście pozyskał dla dającego zlecenie nowych klientów.
Jeśli do grona nowych klientów będzie chciał zakwalifikować klientów, którzy już wcześniej pozostawali w jakichkolwiek relacjach handlowych z dającym zlecenie, będzie musiał uzasadnić taką kwalifikację, wskazując np. na wcześniejsze zerwanie relacji handlowych między klientem a dającym zlecenie lub na konieczność nawiązania nowej, szczególnej relacji z klientem w celu sprzedaży mu innego produktu. I będzie musiał udowodnić fakty, z których takie okoliczności wynikają.
Wniosek
Przy ocenie prawa agenta do świadczenia wyrównawczego nie wystarczy sprawdzić, czy klienci, z którymi agent zawierał umowy, figurowali wcześniej w bazie klientów dającego zlecenie. Kluczowe jest ustalenie, co dokładnie agent zrobił, aby pozyskać klienta dla dającego zlecenie i jakiego zakresu współpracy to dotyczyło. W przypadku sporu wykazanie tych okoliczności spoczywać będzie na agencie.
